LİMİTED ŞİRKET ORTAK/LARININ VE MÜDÜR/LERİNİN ŞİRKET BORÇLARINA KARŞI SORUMLULUKLARI


images

    LİMİTED ŞİRKET ORTAK/LARININ VE MÜDÜR/LERİNİN

    ŞİRKET BORÇLARINA  KARŞI SORUMLULUKLARI

 

 

  • 1)  ŞİRKET ORTAK/ORTAKLARININ SORUMLULUKLARI

 

Limited şirket ortağı ,sadece şirkete karşı taahhüt ettiği sermayeyi ödemekle yükümlüdür. Limited şirketinde kendine ait bir tüzel kişiliği vardır.

Sermaye, şirketin tüzel kişiliğine ait olduğundan, sermayenin kısmen veya tamamen ortağa geri verilmesi halinde, ortağın bunu iade etmesi gerekir.

Aynı şekilde ortak, haksız ödenen kâr payı ve faizi de şirkete iade etmekle yükümlüdür. Bu hallerde ortak, ödemediği veya haksız olarak kendisine ödenen tutarları şirkete ödemekle yükümlüdür. Ortak, anılan tutarı ödeme konusunda şirkete karşı doğrudan doğruya ve tüm mal varlığıyla sorumludur.

 

Limited şirketi tanımlayan TTK m. 503/I hükmünde yer alan “ortakların mesuliyetinin koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile “mahdut” olduğu yönündeki ifade, ortakların şirket alacaklılarına karşı taahhüt ettikleri sermaye miktarı ile sorumlu oldukları yanılgısı yaratmaktaydı.

 

Yeni TTK m. 573/1 hükmünde limited şirketin tanımı verilirken, doğru bir yol tercih edilerek ortakların mesuliyetine ilişkin ifadeye yer verilmemiştir .

 

Konu Yeni TTK m. 573/2 hükmünde “ Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler ”Şeklin de düzenlenerek ortakların şirket borçlarından sorumlu olmadıkları açıkça ifade edilmektedir.

 

Ayrıca ortaklara, SERMAYE koyma borcu dışında ,şirket sözleşmesinde öngörülmesi koşuluyla EK ödeme ve YAN edim yükümlülükleri getirilmesi hükme bağlanmaktadır.

 

  1. A) SERMAYE BORCUNU ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Her ortak, usulüne göre düzenlenmiş ve imza edilmiş şirket sözleşmesiyle

koymayı taahhüt ettiği sermaye payını şirkete ödemekle yükümlüdür .

  1. B) EK ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ

 

Ortaklar şirket sözleşmesiyle, esas sermaye payı bedeli dışında ek ödeme ile de yükümlü tutulabilir. Her ortak, sadece kendi esas sermaye payına düşen ek ödemeyi yerine getirmekle yükümlüdür. Ek ödeme yükümlülüğü şirket sözleşmesinde ancak esas sermaye payını esas alan belirli bir tutar olarak öngörülebilir. Bu tutar esas sermaye payının itibari değerinin iki katını aşamaz (TTK md. 603).

Ek ödeme yükümlülüğünün şirket sözleşmesinde düzenlenmesi zorunludur. Sözleşmede bu yönde bir hüküm yoksa ortaklar ek ödeme ile yükümlü tutulamaz. Sözleşmede düzenlenmesi halinde ise bu yükümlülük tüm ortaklar için bağlayıcıdır. Ek ödeme yükümlülüğü kuruluş sözleşmesinde düzenlenebileceği gibi sonradan şirket sözleşmesinde değişiklik yapılarak da öngörülebilir. Diğer taraftan, ortaklardan bu yükümlülüğün yerine getirilmesi ancak, şirket esas sermayesi ile kanuni yedek akçeler toplamının şirketin zararını karşılayamaması, şirketin bu ek araçlar olmaksızın işlerine gereği gibi devamının mümkün olmaması, şirket sözleşmesinde tanımlanan ve özkaynak ihtiyacı doğuran diğer bir halin gerçekleşmiş bulunması hallerinde talep edilebilir. Şartlar gerçekleşmişse, ek ödemeler müdürler tarafından istenir. Ek ödemede bulunulması, belirtilen üç hal dışında şirketin iflas etmesi durumunda da talep edilir. Şirketin iflasının açılmasıyla ek ödeme yükümlülüğü ortaklar açısından muaccel hale gelir.

 

      1.  C) YAN EDİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ

 

Şirket sözleşmesiyle, şirketin işletme konusunun gerçekleşmesine hizmet edebilecek yan edim yükümlülükleri öngörülebilir. Bir esas sermaye payına bağlı yan edim yükümlülüklerinin konusu, kapsamı, koşulları ve diğer önemli noktalar şirket sözleşmesinde belirtilir. Ayrıntıyı gerektiren konular genel kurul düzenlemesine bırakılabilir. Bunun yanında, şirket sözleşmesinde açıkça belirtilmiş bir karşılığı veya uygun bir karşılığı bulunmayan ve özkaynak ihtiyacını karşılamaya hizmet eden nakdî ve ayni edim yükümlülükleri, ek ödeme yükümlülüğüne ilişkin hükümlere tabidir (TTK md. 606).

Şirket sözleşmesini değiştirip, ek ödeme ya da yan edim yükümlülükleri öngören veya mevcut yükümlülükleri artıran genel kurul kararları, ancak ilgili tüm ortakların onayıyla alınabilir. Aksi takdirde, sözleşme değişikliği yapılmamış olacaktır.

 

  • 2) ŞİRKET MÜDÜR/MÜDÜRLERİNİN SORUMLULUKLARI:

 

6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35’inci maddesinde kanuni temsilcilerin sorumlulukları düzenlenmiştir. Kanuni temsilciler ifadesi; tüzel kişilerin, küçüklerin ve kısıtlıların kanuni temsilcilerini, tüzel kişiliği olmayan teşekkü- lü idare edenleri, yabancı şahıs veya kurumların Türkiye’deki mümessillerini kapsamaktadır. Kanun’un 3’üncü maddesinde; 1 ve 2’nci maddelerin kapsamına giren alacaklar amme alacağı olarak tanımlanmış, amme borçlusu veya borçlu teriminin, amme alacağını ödemek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişileri ve bunların kanuni temsilcilerini veya mirasçılarını ve vergi mükelleflerini, vergi sorumlusunu, kefili ve yabancı şahıs ve kurumlar temsilcilerini ifade ettiği hükme bağlanmıştır. 6183 sayılı Kanunun amme borçlusu saydığı kanuni temsilcilerin kimler olduğu ve sorumluluklarının şekli Türk Medeni Kanunu, Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer mevzuatta belirlenmiştir. Buna göre, ilgili mevzuatta belirlenen tüzel kişiliği haiz kuruluşlar için ayrıca ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilen ana sözleşmelerinde ve bu sözleşmelerde aynı usulle yapılan değişikliklerde tayin edilen kanuni temsilciler, 6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35’inci maddesi ile amme alacağının ödenmesinden de sorumlu tutulmuşlardır. Diğer taraftan, kanuni temsilcilerin sorumluluğuna ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 10’uncu maddesinde de aynı içerikte hükümler yer almaktadır. Dolayısıyla limited şirketlerin malvarlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin, bir başka ifade ile şirket müdür ya da müdürlerinin mal varlıklarından tahsil edilecektir. Öte yandan mükerrer 35’inci maddenin beşinci fıkrasında “Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda kanuni temsilci veya teşekkülü idare edenlerin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, limited şirketlerin malvarlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda farklı kişilerin şirket müdürü olması halinde söz konusu kişiler, amme alacağından müteselsilen sorumlu tutulacaklardır. Nihai olarak 6183 sayılı Kanun’un 54 ve müteakip maddelerine göre yapılan takip sonucunda limited şirketlerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarının, yukarıda belirtildiği şekilde tayin olunan kanuni temsilcilerin mal varlığından tahsil edilmesi gerekmektedir. Amme borçlusunun birden fazla kanuni temsilcisi bulunduğu takdirde, ilgili kanunlara göre kanuni temsilcilerin sorumluluk şekline bakılacak ve müşterek ve müteselsil sorumlu olanlar hakkında tahsil edilemeyen veya edilemeyeceği anlaşılan amme alacağının tamamı için takibe geçilecektir. 6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35’inci maddesinin son fıkrasında “Kanuni temsilcilerin sorumluluklarına dair 213 sayılı Vergi Usul Kanun’unda yer alan hükümler, bu maddede düzenlenen sorumluluğu ortadan kaldırmaz.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, VUK ’un 10’uncu maddesinde, kanuni temsilcilerin sorumluluklarına ilişkin hükümlerin düzenlenmiş olması, VUK kapsamındaki amme alacaklarının takibinin 6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35’inci maddesine göre yapılmasına engel teşkil etmeyecektir.     Dolayısıyla VUK kapsamına giren amme alacakları dâhil olmak üzere tüm amme alacakları için mükerrer 35’inci madde uyarınca takip yapılması mümkün bulunmaktadır. Öte yandan şirket müdürleri yukarıda açıklandığı şekilde ödedikleri tutarlar için asıl amme borçlusuna rücu edebilirler.


 

LİMİTED ŞİRKET ORTAK/LARININ VE MÜDÜR/LERİNİN ŞİRKET BORÇLARINA KARŞI SORUMLULUKLARI DEVLETE  (KAMUYA) OLAN BORÇLARA KARŞI SORUMLULUK ÜÇÜNÇÜ KİŞLERE VE TÜZEL KİŞİLİKLERE OLAN BORÇLARAKARŞI SORUMLULUK LİMİTED ŞİRKETİN KENDİ  TÜZEL KİŞİLİĞİNE OLAN BORÇLARAKARŞI SORUMLULUK (SERMAYE/EK ÖDEME/YAN EDİM)
LİMİTED ŞİRKET ORTAKLARI 6183/35 SAYILI AMME ALACAKLARI KANUNA GÖRE HİSSELERİ ORANINDA SORUMLUDURLAR (MÜŞTEREK VE MÜTESELSİL) 6102/573 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNA GÖRE SORUMLULUKLARI YOKTUR 6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNA GÖRE SINIRSIZ  SORUMLUDURLAR
LİMİTED ŞİRKET MÜDÜRLERİ MÜŞTEREK VE MÜTESELSİLTAMAMINDAN SORUMLU MÜŞTEREK VE MÜTESELSİLTAMAMINDAN SORUMLU SORUMLULUKLARI YOKTUR

 

SONUÇ

Limited şirketlerde, şirket borçlarından dolayı ortakların sorumluluğu, borcun özel borç ya da kamu borcu olmasına göre değişmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre limited şirket ortakları, sınırlı sorumluluk kapsamında şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülmesi halinde ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu bağlamda, şirketin üçüncü kişilere olan borçlarından dolayı ve şirket alacaklılarına karşı ortağın, hiçbir surette sorumluluğu bulunmamaktadır. Dolayısıyla şirketin özel hukuk hükümlerine tabi borçları nedeniyle alacaklılar, ortaklardan doğrudan ya da dolaylı olarak kişisel herhangi bir talepte bulunamaz.

Bununla birlikte, Devlet, il özel idaresi ve belediyelere olan vergi, SGK primi, resim, harç, vergi cezası, para cezası, gecikme zammı, faiz gibi kamu alacaklarında ise durum farklıdır. Limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan söz konusu kamu alacaklarından sermaye payları oranında doğrudan doğruya sorumludur ve ilgili mevzuat gereğince takibe tabi tutulur. Hatta ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahısların devir öncesine ait kamu alacaklarının ödenmesinden müteselsilen sorumludur.

Limited şirketlerde, şirket borçlarından dolayı müdürlerin sorumluluğu  Sermaye,Ek ödeme,Yan edim hariç diğer bütün borçlardan müteselsilen ve müştereken  sorumludur.

 

Saygılarımla

Ekonomist Mali Müşavir

Vedat TATLI

07/03/2016

Bir yorum ekleyin